Z Nowosielec do Ameryki

Historia, Ludzie

The Konig Luise

Tym statkiem Katarzyna przybyła do USA

     Katarzyna miała 17 lat, gdy wyruszyła z Nowosielec do USA. Był rok 1912. Dlaczego się na to zdecydowała? Może chciała odmienić swój los albo pomóc finansowo rodzinie. Bardzo możliwe, że pragnęła wyjechać tylko na jakiś czas, tak jak wielu mieszkańców Nowosielec. A może po prostu wspólnie z rówieśniczką, z którą podróżowała, chciały przeżyć przygodę życia, znaleźć księcia z bajki… Tego nie wiadomo, podobnie jak nieznana jest odpowiedź na pytanie, skąd wzięła pieniądze na podróż i tyle odwagi w sobie, by zdecydować się na bądź co bądź niebezpieczną wyprawę, ryzykując deportacją, chorobą, życiem.

Zapewne wiele powodów emigracji było wspólnych dla wszystkich wyjeżdżających. W tej części Europy robiło się coraz niebezpieczniej, a wielu przewidywało, że skończy się to wielką wojną. Mieszkańcy wsi mieli jednak inne problemy:

Emigracja na przełomie wieków była ważnym elementem życia społeczno-gospodarczego Galicji. Jej szczególne nasilenie przypada na ostatnie dziesięciolecie przed wybuchem I wojny światowej. […] Cechą charakterystyczną dla oblicza wsi galicyjskiej było wydzielenie obszaru dworskiego z terytorium wsi oraz olbrzymie rozdrobnienie gospodarstw.
[…] Każde dziecko zazwyczaj otrzymywało część gospodarstwa, a przy wielodzietności rodzin proces karłowacenia postępował bardzo szybko. […] Część gospodarstw była zadłużona. Chłopi chcąc poprawić swoją sytuację materialną dokupywali ziemię, zaciągając długi w bankach pod zastaw gospodarstwa. Ich dobra wola „będę dużo pracował, na pewno mi się uda i spłacę długi” były często tylko pobożnymi życzeniami. […] Druga połowa XIX wieku to także okres „eksplozji demograficznej” w całej Europie środkowej. W czasie, gdy ludność Europy wzrosła o 70%, to na ziemiach polskich o 109 %. […] Nadzieja i chęć poprawy losu, naturalna dla każdego człowieka, a niemożliwa do osiągnięcia przez większość mieszkańców zacofanej gospodarczo Galicji tłumaczy w dużym stopniu ryzykowny nieraz wyjazd z rodzinnej wsi. […] Sumy przesyłanych z Ameryki dolarów, stanowiących symbol bogactwa „kraju mlekiem i miodem płynącego”, przyjeżdżający z emigracji, którzy dorobili się i kupowali ziemię, budynki, całe gospodarstwa, rozpalały wyobraźnię. Były także wspólne „męskie” rozmowy w karczmie i pośrednicy oferujący tanią „szifkartę”. Napływające listy opiewały piękno Ameryki; wspaniałe zarobki i panujący tam dobrobyt.

Jerzy Jura
Emigracja z Galicji w drugiej połowie XIX i na
początku XX wieku na przykładzie wybranych
powiatów.

Katarzyna zaczęła swą podróż w listopadzie 1912 roku w towarzystwie Marii Wójcik z Szałankiewiczów zi jej synów Stanisławem (5 lat) i dziewięciomiesięcznym Zygmuntem oraz siedemnastoletniej  Marii Kaweckiej, córki Jana. Wypłynęli z Bremy w Niemczech statkiem The Konig Luise do Nowego Jorku, gdzie znaleźli sie 6 grudnia. Katarzyna miała się zatrzymać u Anny Szałankiewicz.Katarzyna Altheim

W USA wyszła za mąż i odtąd była Katheriną Althaim. Szybko jednak owdowiała i nigdy nie miała dzieci. Obywatelką Stanów Zjednoczonych została w 1927 roku.

Na życie zarabiała jako krawcowa. Zmarła w 1982 roku.

Tylko tyle wiem o mojej krewnej, Katarzynie Wawrzyńskiej, siostrze mojego dziadka. A to wszystko na podstawie amerykańskich archiwów, w których można odnaleźć też ślady innych mieszkańców Nowosielec.

Te własnie ślady zamierzam publikować w na naszej witrynie. Na razie w formie tabeli, a kiedyś może  jako większe opracowanie. Wszystko zależy od tego, do ilu dokumentów uda się dotrzeć i czy znajdą się chętni do pomocy.

Poniższa tabele będzie uzupełniana w miarę postępu analizy dokumentów.


 

 

 Imię i nazwiskoInna forma imienia i nazwiskaData urodzeniaData podróżyRodzinaMiejsce doceloweFaktyWyglądData śmierci
?Joseph English19.03.1889Zarejestrowany w armii USA w 1917 roku (Middlesex, Connecticut) . Nie wiadomo, jak się naprawdę nazywał, ale jako miejsce urodzenia podał Nowosielce-Gniewosz.Średniego wzrostu, szare oczy, brązowe włosy.
BabiakJan1865 (?)1903Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Bremen. Polak. Niepiśmienny.
BabiakKatarzyna1883 (?)1903siostra: TeklaZ Bremy do Nowego Jorku statkiem Bremen. Narodowość ukraińska. Pomoc domowa. Umiała pisać i czytać.
BandrowczakJędrzej1898Stolarz (?). Płynął do brata.
BandrowczakMichał1872 (?)1907Z Hamburga do Nowego Jorku statkiem Amerika. Podróżował z Janem Szauba i Adamem Łucko. Umiał pisać i czytać. Miał się zatrzymać u Mikołaja Owada.Czarne włosy, brązowe oczy
BandrowczakGrzegorzGregor1863 (?)1898Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Lahn. Podróżował z jakimś Kocanem.
BandrowczakMagdalena1896 (?)1913Matka: Maria (?) BandrowczakBentleyvilleZ Hamburga do Nowego Jorku statkiem President Grant. Ukrainka. Miała się zatrzymać u Twardego (szwagier). Umiał pisać i czytać
BandrowczykEmilia1882 (?)1902Do Nowego Jorku z Bremy statkiem Fredrich der Grosse. Podróżowała z z Agatą Szajna (?) i Anielą Maziarz? (nazwisko nieczytelne). Podała narodowość ukraińską. Jej współpasażerki polską
BorawskaAnnaAnna Borowska1900 (?)1922ojciec: Tomasz Borowski, ciotka M. Winiarska (Playfair, Michigan)DetroitDo Nowego Jorku statkiem Berengaria z Southampton (Anglia).jasne włosy, brązowe oczy
BurczykJanJohn Burchek1887Powołany do armii USA w 1917 (Middlesex, New Jersey). Był żonaty Miał co najmniej jedno dziecko.wzrost: średni, oczy: piwne
Faryniak (?)KatarzynaFureniak (?)1885 (?)1913matka: Anna PleszUkrainka. Do Nowego Jorku z Bremy statkiem Kleist. Podróżowała z Anną Folta i Franciszkiem Szałankiewiczem. Wybierała się do przyjaciółki: P. Sołtysik (?) Była wcześniej w Ameryce (1902-1910)
FillAnton1881 (?)1905Narodowość: ukraińska. Płynął do szwagra w Nowym Jorku
FlorekAndrzej1884 (?)1912Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Kaiser Wilhelm II. Krawiec (?).
FoltaMarcella1891 (?)1906Do Nowego Jorku z Bremy statkiem Main. Jako zawód podała służąca.
FoltaAnna1896 (?)1913ojciec: Stanisław FoltaDo Nowego Jorku z Bremy statkiem Kleist. Podróżowała z Katarzyna Faryniak (28 lat) (?) i Franciszkiem Szałankiewiczem (35 lat). Wybierała się do przyjaciółki Marceli Lonz (?) Niepiśmienna
FoltaJózef1887 (?)1905ojciec: Tomasz Folta (USA)Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Primzess Alice. Niepiśmienny. Płynął ze Stanisławem Sową z Nowosielec.
HryńczakWawrzyniec1851 (?)1899Z Bremy do Nowego Jorku. Był w już USA w latach 1890-93. Nie umiał czytać i pisać. Podróżował z Marcinem Szalem
KocanPaweł (?)Paul Kocan10.07.1891Zarejestrowany w armii USA w 1917 rokuśredniego wzrostu, brązowe oczy, brązowe włosy.
KrólickaTeresa1904 (?)1922ciotka: Maria Lisowska (Sanok)Z Antwerpii do Nowego Jorku statkiem Kroonland. Urodzona w Nowotańcu. W Willmington czekał na nią brat: Edward KrólickiBlondynka o szarych oczach
MaruniakJan1882 (?)1909żona: WiktoriaZ Bremy do Nowego Jorku statkiem Zieten. Ukrainiec. Umiał pisać i czytać. Udawał się do Pittsburga.
Maziarz (?)Aniela1886 (?)1902Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Fredrich der Grosse. Tym samym statkiem płynęły Emilia Bandrowczyk i Agata Szajna. Wybierała się do siostry
MichalskiJan1896 (?)1913
MichalskiFeliks1868 (?)1905Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Breslau z Tomaszem (bracia?) do Karola Piotrowskiego. Umiał pisać i czytać.
MichalskiJózefJoseph Michalski18.03.1889Powołany do armii USA w 1917 (Toledo, Ohio). Żonatywysoki, niebieskie oczy, brązowe włosy
MichalskiWawrzyniec (?)Lawrence Michalski10.08.18811901Naturalizowany w USA w 1908 roku. (Fayette, West Virginia). Ksiądz katolickiWzrost: 176 cm, jasne włosy, niebieskie oczy, mała blizna na twarzy
MichalskiMaciej1885 (?)1903siostra: KatarzynaZ Antwerpii do Nowego Jorku statkiem Vaderland, do siostry w Nowym Jorku (Katarzyna Michalska) Nie umiał czytać i pisać). Podrózował z ludźmi z Pisarowiec (Antonina Wanielista, Marianna Skarbowska, Mikołaj Wanielista, Wojciech Posadzki)
MichalskiTomasz1869 (?)1905Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Breslau z Feliksem (bracia?) do kuzynki w Nowym Jorku (Agata Szajna ?) Był wcześniej w USA (1901-1903). Umiał pisać i czytać
MysakJan1886 (?)1913żona: AnnaUkrainiec. Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Konigen Luise. Do szwagra – Mikołaja Plesza.
Owad (?)MikołajNikolaus1872 (?)1900Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Lahn
Owad (?)Michał1884 (?)1907ojciec: Filip OwadZ Hamburga do Nowego Jorku statkiem Patricia. Wybierał się do brata, Jana. Podawał się za Ukraińca
PalicaMagda1873 (?)1898Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Karslruhe w towarzystwie Jędrzeja Bandrowczaka, Jana Wenty, Błażeja Szałankiewicza.
PleszMarianna1874 (?)1900brat: MichałZ Bremy do Nowego Jorku statkiem Munchen. Płynęła z Michałem
PleszJędrzej1881 (?)1905Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Main. Chyba do kuzynki Patroneli (?) Umiał pisać i czytać.
PleszMichał1876 (?)1900siostra: MariannaZ Bremy do Nowego Jorku statkiem Munchen. Płynął z Marianną.
PleszPiotr1875 (?)1924żona: TeklaZ Kopenhagi do Nowego Jorku statkiem United States. Polski rolnik. Umie czytać i czytać. Był wcześniej w USA w latach 1910-1921 w Beutleville. Wybierał się do szwagra Antoniego Waszczeszyna (?)
PodolakAnastazja1870 (?)1914Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Bremen. Narodowość ukraińska. Umiała pisać i czytać.
PłatekPaulina1895 (?)1910Siostra: Maria; brat MichałZ Hamburga do Nowego Jorku statkiem Kaiserin Augusta Victoria. Narodowość: polska. Niepiśmienna. Do brata Michała
PłatekMichał1886 (?)1903Siostry: Paulina, MariaZ Hamburga do Nowego Jorku statkiem Blucher
Płatek (?)JózefaPlatck1894(?)1911siostry: Weronika, Katarzyna; matka: AgataZ Cuxhaven do Nowego Jorku statkiem Pensylvania z siedmioletnią siostrą Weroniką. Niepiśmienna. Polka. Do matki, Agaty
StefańskiAndrzej1891 (?)1923żona: Antonina (Polska)Barntleville (Pensylwania)Na liście pasażerów obok niego Jan Wojnarowski z Lisznej (może kolega). W tym samym miejscu był wcześniej (1909-1920). Mieszka tam jego brat Philip Stefanskiwłosy jasne, oczy brązowe
SzajnaAgata1885 (?)1902Z Bremy do Nowego Jorku statkiem Fredrich der Grosse. Tym samym statkiem płynęły Emilia Bandrowczyk i Aniela Maziarz.
SzalMarcin1854 (?)1899Z Bremy do Nowego Jorku. Był w już USA w latach 1890-98. Umiał czytać i pisać. Podróżował z Wawrzyńcem Hryńczakiem
SzałankieiwczBłażej1898
SzałankiewiczFranciszek1878 (?)1913żona: Ewa SzałankiewiczDo Nowego Jorku z Bremy statkiem Kleist. Podróżował z Anną Folta i Katarzyną Faryniak (?). Wybierał się do szwagra: Jana Lorenca. Niepiśmienny
SzałankiewiczWalerian1892 (?)1924żona: AdelaZ Kopenhagi do Nowego Jorku statkiem United States. Polski rolnik. Umie czytać i czytać. Wybierał się do Toledo. Był już wcześniej w USA w latach 1906-1922. Wybierał się do szwagra Stanisława Litwina (Toledo, Ohio)
SzubaJanJan Schuba1864 (?)1907Do Nowego Jorku statkiem Amerika z Hamburga. Płynął z Michałem Bandrowczakiem. Nie umiał pisać i czytać.
TyrczykJózef1881 (?)1905matka: Maria TyrczykZ Bremy do Nowego Jorku statkiem Bremen. Narodowość ukraińska. Podróżował z Polakami – Janem Czajnikiem z Nowosielec i Franciszką Twardą z Długiego
TyrczykAntonina1893 (?)1910matka: Maria Tyrczyk, brat: Józef Tyrczyk (USA)Ukrainka. Płynęła do brata Józefa Tyrczyka. Do Nowego Jorku z Hamburga statkiem Pennsylvania. Nie umiała pisać i czytać.
TyrczykJanPyrczyk1865 (?)1908siostra: Maria TyrczykZ Hamburga do Nowego Jorku statkiem President Lincoln w trowarzystwie Daniela Malczyk (?), dla którego był wujkiem. Płynął do żony. Był w USA wcześniej (od 1891)
WawrzyńskaFranciszka (z d. Garczyk (?) )Franciska Wawrzynska1884 (?)1903Ojciec: Maciej Garczyk (?); Mąż: Stanisław Wawrzyński (USA); Dzieci: Blessław (?) ur. ok. 1908, Jan ur. ok. 1911, Helen ur. ok. 1915Umiała czytać i pisać. Płynęła do USA w listopadzie 1913 roku. Towarzyszyły jej dzieci (Bolesław – 4 lata, i Jan – 3 lata). Było to po wizycie w Polsce. Pierwszy raz płynęła w 1903 do Marianny Pacyk (?) Towarzyszył jej wtedy Jan Babiak. Drugi w 1908(?) . Mieszkała z mężem w Essex (New Jersey)
WawrzyńskaKatarzynaKatherine Altheim18951912Rodzice: Michał i Anna WawrzyńscyNowy Jork. Miała się zatrzymać u Anny SzałankiewiczJako siedemnastolatka wyruszyła do USA w towarzystwie rodziny Wójcików z Nowosielec (Marii z Szałankiewiczów - 24 lata - z synami: Stanisławem lat 5 i dziewięciomiesięcznym Zygmuntem) oraz Marii Kaweckiej, córki Jana Kaweckiego (17 lat). Wszyscy zmierzali do tego samego miejsca. Katarzyna zgłosiła, że zamieszka u przyjaciółki - Anny Szałankiewicz. Popłynęli statkiem The Konigin Luise z Bremy w Niemczech do Nowego Jorku1982
WawrzyńskiFeliks1883 (?)1910
WentaJan1898
ZubelStanisław21.04.18761913żona: Katie (Katarzyna?)Z Hamburga do Nowego Jorku statkiem Imperator. Płynął z Franciszkiem(?) Zublem. 1918 – Zarejestrowany w armii USA.
ZubelKarolina1895 (?)1910Z Antwerpii do Nowego Jorku statkiem Lapland